سلطان محمد ميرزا قاجار
401
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
مىبافند . اوضاع كلى مازندران اهل اين ملك از بابت ما يحتاج اگر بخواهند محتاج به خارج نيستند مگر نمك و تنباكو كه از خارج مىآورند . جنگلها و معادن در جنگلها چوبهاى قيمتى خوب دارند مثل چوب شمشاد و آزاد ، گردو [ و ] بلوط كه به خارج مىبرند . معدن زغال ، مس ، آهن [ و ] معادن ديگر خيلى هست ، بجز معدن آهن كه كار كمى مىشود جميع بيكا [ ر ] افتاده است . جانوران از حيوانات گاو [ و ] گاميش خوب دارند . گوسفندشان هم بد نيست . در جنگلها قرقاول بسيار و درّاج كم است . ببر ، پلنگ ، خرس ، خوك ، گرگ ، شغال ، گاو كوهى [ و ] شوكا كه آهوى جنگلى است بههم مىرسد . اگر اين مملكت به قدر قابليت و وسعت خود آباد باشد ، بلاخلاف زياده از منافع حاليهء كل ايران منافع خواهد داشت . مثل رشت و مازندران ولايت [ 272 ب ] در دنيا كمتر بههم مىرسد . از بارفروش تا سارى از بارفروش به سارى دو راه است : يكى از راه علىآباد « 20 » مىرود ، هشت ساعت [ و ] از راه شيخ طبرسى هفت ساعت . سارى و اشرف آبادى سارى كمتر از بارفروش است . حاكمنشين مازندران است . عمارات
--> ( 20 ) . شاهى سابق و قائم شهر فعلى .